Giải đáp Telnet là gì? Vén màn về giao thức Telnet

Giải pháp thay thế Telnet

Hiện nay mọi người đã biết đến nhiều loại giao thức mạng với những mục đích sử dụng khác nhau. Nhưng ít ai biết rằng Telnet là giao thức mạng khởi nguồn đầu tiên trong lịch sử. Cổng dịch vụ 23 (telnet) thường được sử dụng nhằm đảm bảo an toàn bảo mật cho máy tính. Hiện nay, Telnet đã được thay thế bằng SSH (Secured Shell).

telnet-la-gi_compressed
Telnet là gì?

Telnet là gì?

Trong nghĩa Tiếng Anh thì Telnet là chữ viết tắt của một số cụm từ “Teletype Network”, “Terminal Network” hay “Telecommunications Network”. Những từ này đều có chung ý nghĩa liên quan đến mạng viễn thông.

Theo ý nghĩa chuyên ngành thì Telnet là một giao thức mạng hoặc giao thức khách – chủ. Hiểu một cách đơn giản, Telnet bao gồm nhiều quy tắc chuẩn gắn liền đến gửi thông tin qua những kênh truyền thông. Chúng dựa trên nền TCP.

Nhiệm vụ then chốt của Telnet chuyên cung cấp kết nối từ xa. Ngoài ra, chúng còn giữ vai trò đảm nhiệm việc gửi các lệnh hoặc dữ liệu đến kết nối Internet. Hơn nữa, Telnet cung cấp khả năng giao tiếp tương tác hai chiều cho các máy tính trên internet và mạng cục bộ LAN.

Xét về mở rộng của giao thức, Telnet còn mang ý nghĩa nhắc đến một chương trình ứng dụng. Hoặc bạn có thể hiểu là phần người dùng của giao thức. Theo chuyên môn, chúng gọi là (Clients). Hầu hết các năm trở lại đây cho đến ngày nay thì Telnet luôn cài đặt sẵn ở tất cả hệ điều hành Unix. Ngày nay, công nghệ càng hiện đại, SSH lại được ưa chuộng hơn hẳn về lĩnh vực truy cập từ xa đối với các máy có hệ điều hành Unix.

Cổng mặc định của giao thức Telnet là 23. Vì vậy, Telnet hay cổng dịch vụ 23 (Telnet) đều mang nghĩa ám chỉ về giao thức Telnet. Cổng dịch vụ 23 (telnet) thường được sử dụng nhằm đảm bảo an toàn bảo mật cho máy tính.

Lịch sử hình thành của Telnet

Năm 1969 Telnet ra đời đánh dấu bước ngoặt trong lịch sử phát triển giao thức. Dưới sự phát triển của Internet, Telnet hỗ trợ máy tính quản lý và sử dụng giữ liệu từ xa. Thiết kế của Telnet được đánh giá giống như giao thức TCP/IP (bộ giao thức liên mạng) thời bấy giờ. Đa phần người sử dụng máy tính liên kết Internet đều thuộc bộ phận vi tính trong ngành giáo dục. Hoặc họ là người tầng lớp tư nhân hay chính phủ.

Tuy nhiên ở thời này, việc bảo an truyền thông lại không được quan tâm chú ý nhiều. Mãi đến những năm của thập niên 1990, số lượng người dùng mạng tăng cao. Kèm theo đó là những cuộc tấn công máy chủ cũng gia tăng không kém. Từ đó, họ mới nghĩ đến việc bảo an truyền thông. Ở các điều kiện phổ biến, Telnet được khuyến cáo không dùng ở các mạng lưới có kết nối mạng.

Ở thời kỳ công nghệ Internet bùng nổ, giao thức Telnet đã hoàn toàn bị thay thế. Tuy nhiên, các trình khách Clients thuộc Telnet vẫn được nhắc đến thông qua dịch vụ khác bằng tay. Chúng vẫn được sử dụng để truy tìm và gỡ lỗi của các sai sót của trình dịch vụ Internet (Network Services). Khi máy chủ của bạn được cài SMTP hay HTTP, họ sẽ ứng dụng Telnet tựa như giải pháp để  truyền các dòng lệnh đến các máy chủ. Đồng thời, chúng sẽ rà soát các phản ứng hồi âm từ trình dịch vụ. Telnet lúc này được sử dụng giống như trình khách IRC thô sơ. Và chúng vẫn được ứng dụng ở nhiều trò chơi Online: MUD, MUSK, MOO,…

Cấu trúc của Telnet

Là giao thức xuất hiện đầu tiên nên cấu trúc Telnet còn khá đơn giản. Trong cấu trúc của Telnet chỉ đơn thuần với 2 bộ phận. Bộ phận máy chủ (Server) đóng vai trò quan trọng cung cấp dịch vụ Telnet. Và bộ phận khách hàng (Client). Dịch vụ Telnet sẽ đưa đến và kết nối các ứng dụng của máy khách (Client).

Máy chủ (Server) có thể liên kết được với Telnet đều nhờ vào cổng TCP 23. Vì vậy, mọi người cần nắm rõ cổng dịch vụ 23 (Telnet). Bởi chúng có thể bị tác động gây thay đổi bởi rất nhiều nguyên do. Điển hình nhất bạn hay gặp là chế độ bảo mật.

telnet-duoc-su-dung-tren-nhieu-thiet-bi-khac-nhau_compressed
Telnet được sử dụng trên nhiều thiết bị khác nhau

Telnet  thường dùng trong thiết bị nào?

Từ khi ra đời, Telnet được sử dụng khá phổ biến và rộng rãi trên các loại thiết bị khác nhau. Chúng có khả năng kết hợp với các thiết bị giúp khách hàng có thể dễ dàng quản lý từ xa. Các thiết bị này bao gồm: máy tính, Linux, Router, Switch, camera, ….

Telnet bảo mật có tốt không?

Cổng dịch vụ 23 (Telnet) thường được sử dụng nhằm đảm bảo an toàn bảo mật cho máy tính. Tuy nhiên, vấn đề bảo mật của Telnet còn bị nhiều hạn chế. Bởi vì nó không được mã hóa phức tạp nên đã trở thành mục tiêu tấn công xen giữa. Vậy nên các thông tin lưu lượng của giao thức Telnet có thể bị lộ bất cứ lúc nào.

Telnet mở đường cho sự phát triển SSH

Khi phát hiện ra giao thức Telnet không an toàn thì một giao thức mới phát triển hơn đã ra đời. Đó chính là Secure Socket Shell (SSH). Cũng giống như Telnet, SSH dựa vào Internet  để đăng nhập vào server từ xa. Người dùng thông qua SSH kiểm soát, sửa chữa và quản lý giữ liệu. SHH vượt trội so với Telnet đó là việc xác thực và bảo mật các dữ liệu mã hóa mạnh hơn. Điều này giúp máy tính trên một mạng có độ tin cậy cao hơn.

Đồ họa không có trong giao thức Telnet

Telnet không giống như giao diện màn hình Firefox và Google Chrome. Chúng chỉ là  màn hình rất “thuần text” rất đơn giản nhưng lại không hề dễ hiểu. Điều này được lý giải bởi các lệnh của chúng thật sự gây nhức óc cho người nhìn. Hơn nữa, chúng lại khá thô sơ, hiển thị chậm chạp. Đây là lý do vì sao đến nay Telnet không còn được dùng nữa.  Tuy vậy, nếu bạn vẫn muốn thử trải nghiệm với Telnet thì vẫn có thể làm bật chúng lên ở  Windows 10, Windows 8, Windows 7, Windows Vista….

telnet-co-tinh-nang-ket-noi-nhanh_compressed
Telnet có tính năng kết nối nhanh

Tính năng của Telnet

Do cấu trúc vẫn còn đơn giản nên Telnet mang nhiều thiếu sót. Vì vậy, nó không đáp ứng kịp như cầu phát triển của công nghệ số. Ngoài tính năng kết nối nhanh, thì Telnet có nhược điểm là:

  • Dù có cấu trúc đơn giản nhưng Telnet lại không dễ dùng. Ngay từ lúc bắt đầu, nó đã khiến bất kỳ ai tiếp cận chúng đều cảm thấy rắc rối.
  • Có chức năng hiển thị thông tin kết nối tuy nhiên nó khá chậm chạp và thô sơ.
  • Cổng dịch vụ 23 (Telnet) thường được sử dụng nhằm đảm bảo an toàn bảo mật cho máy. Nhưng thực tế, chúng lại không thể đảm bảo được độ an toàn và bảo mật tốt. Bởi phương thức xác thực bằng mật khẩu đơn giản.

Cài đặt cho Linux

Telnet gắn liền với tên gọi “giao thức khách – chủ”. Cộng với việc tìm hiểu cấu trúc của Telnet bạn cũng sẽ nắm rõ được hai bộ phận của chúng. Với máy chủ và máy khách dân IT sẽ ứng dụng cài đặt hai bộ phận này trên nhiều bản phân phối Linux như Ubuntu, Debian, Fedora, CentOS, RedHat, Mint, v.v…

Cài đặt cho Windows

Các bộ phận của Telnet đều sẽ được ứng dụng linh hoạt tại máy chủ Windows hoặc máy khách. Các bước cài đặt này được tiến hành như sau:

Bước 1: Truy cập vào Server Manager

Điều bạn cần làm đầu tiên là cần vào được Server Manager. Tại đây, bạn sẽ tìm đến

“Manage” và nhấn “Add Roles and Features”.

truy-cap-vao-server-manager_compressed
Truy cập vào Server Manager

Ở ngay bên trái, bảng menu sổ dọc bạn sẽ thấy dòng “Installation Type”. Bạn cần nhấn chọn chúng. Khi đó, bạn sẽ thấy trên màn hình đưa ra hai tùy chọn. Bạn chỉ cần nhấn “Role-based or feature-base installation”. Tiếp theo là “Next”.

nhan-next_compressed
Nhấn Next

Bước 2: Chọn “Server Select”

Khi bạn nhấn chọn Server Select, bạn hãy nhìn vào menu phía trái. Lúc này, máy chủ sẽ mặc định theo “Select a server from the server pool”. Bạn click tiếp vào “Next”.

chon-Select-a-server-from-the-server-pool-roi-chon-next_compressed
Chọn Select a server from the server pool” rồi chọn Next

Bước 3: Lựa chọn tại Select Features

Ngay “Select Features” bạn hãy nhấn “Features” tại menu góc trái. Bạn hãy quan sát list hiển thị những feature góc phải. Bạn click “Telnet Server” và “Telnet Client”. Tiếp đến, nhấn “Next” để cài đặt.

hoan-tat-qua-trinh-cai-dat_compressed
Hoàn tất quá trình cài đặt

Sau khi chọn Confirmation, bạn nhấn “Next”.

Bước 4: Hoàn tất quá trình

Để kết thúc quá trình cài đặt diễn ra thuận lợi, bạn chỉ cần nhấn chọn “Close”.

Hoàn tất quá trình cài đặt

Mức độ bảo mật của Telnet

Mục đích của Telnet được sinh ra là để sử dụng nhằm đảm bảo an toàn bảo mật cho máy tính. Tuy nhiên Telnet lại có giải pháp xác thực bằng mật khẩu hết sức bình thường. Vì vậy, vấn đề bảo mật của Telnet gặp phải nhiều vấn đề nan giải. Giao thức Telnet khó có thể đảm nhận vai trò mã hóa nên có thể bị tấn công dễ dàng dẫn đến lưu lượng Telnet bị lộ. Phương thức xác thực căn cứ vào mật khẩu yếu và kém an toàn hơn so với xác thực dựa trên chứng chỉ hoặc key.

Mã hóa Telnet bằng Telnet/s

Giao thức Telnet khó thực hiện tự mã hóa lưu lượng của mình. Vì vậy, bạn cần dùng đến Telnet/s để thay Telnet mã hóa. Tuy nhiên, lưu lượng telnet lại được truyền qua đường hầm một số tunnel TLS/SSL. Do đó, Telnet/s không được sử dụng rộng rãi.

Giải pháp thay thế Telnet

Bởi tính năng của Telnet còn nhiều hạn chế nên người dùng tìm đến những biện pháp thay thế tốt hơn. Và một trong số đó là:

  • SSH dựa trên cách mã hóa lưu lượng nên vấn đề bảo mật và xác thực sẽ hiệu quả hơn. Ngoài ra, một số tính năng được thêm vào như chuyển tiếp desktopX, chuyển tiếp cổng (port forwarding), v.v…
  • RDP mang đến trải nghiệm Desktop hoàn hảo hơn bằng cách căn cứ vào lượng lớn băng thông mạng.
  • VNC cũng mang đến cho Desktop từ xa nhưng không nhanh bằng RDP.
  • SNMP được ứng dụng để kiểm soát những hệ thống từ xa. Tuy nhiên, SNMP không được coi là giải pháp thay thế của giao thức Telnet.
giai-phap-thay-the-telnet_compressed
Giải pháp thay thế Telnet

Một số lệnh Telnet cần biết

Bạn có thể tìm hiểu một vài lệnh phổ biến Unix/Linux cho Webmasters được ứng dụng bởi SSH – Một phiên bản tiến triển hơn của Telnet:

  • Cd – Thay đổi vị trí giữa các tập hồ sơ.
  • Pwd – Hiển thị thông tin để bạn nắm rõ vị trí ở tập hồ sơ nào.
  • Ls – Liệt kê toàn bộ các File
  • Ls -a – Liệt toàn bộ các files bao gồm cả file ẩn.
  • Ls -l -Bên cạnh việc vai trò liệt còn xếp dạng file dài đầy đủ chi tiết.
  • Cat – Giúp người dùng xem và đọc file.
  • Mkdir – Lập tập hồ sơ mới.
  • Rmdir – xóa bỏ đi một tập hồ sơ.
  • Cp – Copy một file hay một folder mới từ chính file hoặc (folder) gốc.
  • Mv – Remove một file (folder) sang tên hoặc vị trí
  • Rm – Xóa file và folder.
  • Grep – Tìm kiếm chữ hay một hàng ở một file.
  • Tar – Nét file hoặc bung files tại một gói nét file.
  • Zip – Gọi lại một file (folder) thông qua định dạng zip.
  • Unzip – Để bung gói file thông qua dạng zip.

Mặc dù giao thức Telnet không được đánh giá cao về độ bảo mật cao. Tuy nhiên, sự vai trò của chúng chưa bao giờ bị phủ nhận. Bởi chúng là tiền đề khởi nguồn cho nhiều giao thức tiến bộ về sau. Hy vọng qua bài viết bạn đã hiểu hơn về cổng dịch vụ 23 (Telnet) và các vấn đề liên quan đến chúng.

Ransomware Wannacry là gì? Cơ chế làm việc của nó ra sao

Tìm hiểu cổng dịch vụ nào của máy tính được mã hóa đường truyền